Грамадзянска-патрыятычнае выхаванне навучэнцаў - асноўны напрамак ідэалагічнай работы
Патрыятычнае выхаванне пачынаецца з спазнання каштоўнасці Радзімы. У працэсе развіцця чалавек паступова ўсведамляе сваю прыналежнасць да калектыву, класа, школы, народа, Радзімы. Вяршыняй патрыятычнага выхавання з'яўляецца ўсведамленне сябе грамадзянінам краіны.
Сучасная школа заклікана вырашаць жыццёва важныя задачы рэалізацыі каштоўнасных падстаў адукацыі, адным з вызначальных паняццяў якога з'яўляецца ідэалогія.
Сёння ў рэспубліцы вялікая ўвага ўдзяляецца рабоце дзіцячых грамадскіх аб'яднанняў. Задача педагогаў школы - спланаваць такія формы працы, якія выклічуць цікавасць у рабят, і тады ўступленне ў шэрагі БРПА і БРСМ, будзе адбывацца па ініцыятыве саміх рабят.
Вельмі важна, каб сфармаваныя актывы дзіцячых грамадскіх аб'яднанняў былі памочнікамі ва ўсіх раённых і агульнашкольных мерапрыемствах, розных акцыях.
Менавіта ў школьным узросце найбольш мэтазгодна далучэнне дзяцей да патрыятызму і грамадзянскасці.
Фарміраванню грамадзянскасці і патрыятызму ў навучэнцаў у многім садзейнічаюць выхаваўчыя мерапрыемствы, прысвечаныя Дню прызыўніка, Дню воіна-інтэрнацыяналіста, Дню абаронцы Айчыны, Дню Перамогі і Дню незалежнасці.
У рамках гадавога планавання па фарміраванні ў вучняў грамадзянска-патрыятычных пачуццяў праводзяцца такія мерапрыемствы, як урокі мужнасці з запрашэннем ветэранаў ВАВ; арганізацыя выставак дзіцячай творчасці.
У гадавым планаванні выхаваўчай работы школы, у напрамку «Грамадзянска-патрыятычнае выхаванне» прадугледжваюцца розныя формы і метады для дасягнення вышэйназваных мэт. Фарміраванне патрыятычных каштоўнасцей у сучаснага школьніка павінна быць мэтанакіраваным і адрасным працэсам, галоўная мэта якога - маральная і псіхалагічная падрыхтоўка да абароны Айчыны, служэння яму. Бо менавіта на аснове патрыятычных каштоўнасцяў можна выхаваць адказную, мужную, духоўна-развітую асобу. Выхаваўчыя мерапрыемствы патрыятычнага характару спрыяюць не толькі фармаванню патрыятычных паняццяў, але і ўдасканаленню інтарэсаў і ідэалаў. Навучэнцы складаюць тое ядро, якое будзе фармаваць будучыню нашай рэспублікі, развіваць ідэю беларускай дзяржаўнасці.
Грамадзянска-патрыятычнае выхаванне павінна арыентавацца не толькі на каханні да Радзімы, але і веры ў сябе, ва ўласныя сілы, у вялікія здзяйсненні нашых бацькоў і дзядоў. Гэта любоў да кожнага кутка і кожнага грамадзяніна нашай шматнацыянальнай Беларусі. Выхоўваць хлопцаў трэба на перамогах, а не паразах, на будаванні, а не на разбурэнні.
Задачы выхавання юных грамадзян Рэспублікі Беларусь значна пашырыліся. Акцэнты перамясціліся ў вобласць грамадзянска-патрыятычнага і ідэйна-маральнага выхавання. Такім чынам, выхаванне грамадзяніна і патрыёта знаходзіцца ў цэнтры фарміравання выхаваўчай прасторы навучальнай установы.
Выхаваўчая работа па грамадзянска-патрыятычным напрамку будзе лічыцца эфектыўнай, калі навучэнцы авалодаюць ведамі гісторыі Беларусі, сучасна-эканамічнага, сацыяльна-палітычнага культурнага жыцця грамадства. Калі ў іх будзе развіта пачуццё гонару за сваю краіну - Рэспубліку Беларусь, а ідэйна-палітычная свядомасць, інфармацыйная і прававая культура будуць на высокім узроўні. Дзеці ў поўнай меры павінны авалодаць ведамі канстытуцыі, сімволікі Рэспублікі Беларусь, імкнуцца адстойваць свае ідэалы, сфарміраваць актыўную жыццёвую пазіцыю, удзельнічаць у жыцці класа, школы, дзейнасці ГА "БРСМ" і БРПА.
Чалавек пазбаўлены патрыятычных пачуццяў з'яўляецца чужынцам у сваёй Айчыне. Актыўна-дзейная форма праявы патрыятызму - гэта канкрэтная дзейнасць на карысць Айчыны, служэнне інтарэсам народа. Патрыятычная дзейнасць разнастайная ў сваіх праявах: абарона Айчыны; ўменне ставіць інтарэсы Айчыны вышэй за прыватныя інтарэсы; гатоўнасць прыйсці краіне на дапамогу; добрасумленная праца; служэнне Радзіме. Патрыятызм сёння выступае ў якасці духоўнай асновы па адраджэнні Беларусі.
Формы і метады выхаваўчай работы, якія фарміруюць рост каштоўнасцей па грамадзянска-патрыятычнаму выхаванню
Сучасная школа заклікана вырашаць жыццёва важныя задачы рэалізацыі каштоўнасных падстаў адукацыі, адной з якіх з'яўляецца грамадзянска-патрыятычнае выхаванне. Пастаўленая на сучасным этапе перад школай задача грамадзянска-патрыятычнага выхавання прадугледжвае не толькі фарміраванне веры і перакананняў, але і ажыццяўленне тэарэтычных прапаноў у канкрэтныя справы. У сувязі з гэтым апошнім часам актывізаваўся пошук новых метадаў і форм арганізацыі працэсу бесперапыннага выхавання. Бесперапыннае выхаванне навучэнцаў вызначае асноўныя ўмовы эфектыўнасці грамадзянска-патрыятычнай работы ва ўстанове адукацыі: прафесіяналізм, высокі ўзровень ідэйнай перакананасці педагогаў. Для яе эфектыўнага вырашэння ад школы патрабуецца стварэнне цэласнай сістэмы па фарміраванні грамадзянска-патрыятычных арыенціраў у вучняў. Арганізацыя выхаваўчага працэсу адчувае некаторыя цяжкасці, звязаныя з малалікімі метадычнымі распрацоўкамі, арганізацыяй і планаваннем грамадзянска-патрыятычнай працы. Перад установай адукацыі стаяць наступныя мэты і задачы.
Мэта: прывіваць навучэнцам любоў да Радзімы, далучаць іх да сацыяльных каштоўнасцей - патрыятызму, грамадзянскасці, гістарычнай памяці, абавязку; фармаваць асновы нацыянальнай самасвядомасці.
Для дасягнення мэты па грамадзянска-патрыятычным выхаванні школа вырашае наступныя асноўныя задачы:
Задачы:
вывучэнне гісторыі свайго краю;
выхаванне пачуцця кахання, гонару за сваю Радзіму, гатоўнасці яе абараняць;
развіццё ў падлеткаў павагі, міласэрнасці і спагады да ветэранаў вайны і працы, сем'ям загінуўшых абаронцаў Айчыны, састарэлым людзям;
стварэнне неабходных умоў для выхавання патрыятызму, як духоўнага складальніка асобы грамадзяніна.
Правільнае вызначэнне мэты і задач грамадзянска-патрыятычнай работы дапамагае выбраць аптымальныя метады і формы арганізацыі выхаваўчых мерапрыемстваў:
Формы:
конкурсы малюнкаў, песень, вершаў, твораў
пошукава-даследчая праца
акцыі
інсцэніроўкі
ўрокі мужнасці
Метады: гутаркі, прагляд відэафільмаў, экскурсіі.
Сучасны свет патрабуе новых выхаваўчых падыходаў, здольных развіваць пачуццё грамадзянскага абавязку, любові да Радзімы, павагі да гістарычнага мінулага.
Праца класнага кіраўніка ў грамадзянска-патрыятычным выхаванні
Фарміраванню ў дзяцей і моладзі пачуццяў грамадзянскасці і патрыятызму дапамагаюць створаныя ў школе маладзёжныя і дзіцячыя грамадскія аб'яднанні БРПА і ГА "БРСМ".
Моладзевыя арганізацыі сёння павінны быць прасякнуты духам сапраўднай садружнасці дзяцей і дарослых. Мы павінны дапамагчы стаць нашым хлопцам сапраўднымі арганізатарамі "новых цікавых і карысных спраў". Калі мы выпрацуем дакладную сістэму работы нашых першасных арганізацый, навучым нашых хлопцаў сябраваць і шанаваць сяброўства, быць добрымі, сумленнымі, не баяцца цяжкасцей, смела ісці наперад, працягнуць своечасова руку дапамогі чалавеку, роднай прыродзе, Айчыне, то зможам вырашыць галоўную задачу - дапамагчы стаць. У адваротным выпадку мы не зможам супрацьстаяць спробам некаторых дарослых выкарыстоўваць імя піянера, як нешта мінулае і даўно забытае.
Гераічныя падзеі гісторыі Беларусі, дасягненні краіны ў галіне палітыкі, эканомікі, культуры і спорту ствараюць рэальныя перадумовы для правядзення мерапрыемстваў па патрыятычным і грамадзянскім выхаванні.
Таму ў школе выкарыстоўваюцца такія формы грамадзянска-патрыятычнага выхавання, як тэматычныя гутаркі, урокі мужнасці, воінскай славы, міру, сустрэчы з ветэранамі войн і Узброеных сіл РБ, а таксама акцыі, месячнікі, канцэрты, віншаванні ветэранаў, лекторыі, фестывалі, спартыўныя святы, гульнявыя праграмы. Яны накіраваны на развіццё грамадзянскай актыўнасці, ініцыятыўнасці, творчасці навучэнцаў, аказваюць дапамогу і падтрымку на этапе станаўлення асобы падлеткаў, фарміраванні патрыятызму. Вельмі важна адзначыць развіццё праектнай дзейнасці, якая садзейнічае развіццю самастойнасці вучняў, інтэлектуальна-творчых здольнасцей, фарміраванню сацыяльна-значных якасцей.
Гаворачы аб узаемадзеянні педагога-арганізатара з класнымі кіраўнікамі і дзіцячымі класнымі калектывамі важна сказаць аб стварэнні станоўчага псіхалагічнага клімату і актыўнага выхаваўчага асяроддзя ў школе, якія ўключаюць у сябе:
захаванне школьных традыцый: запрашэнне ветэранаў на класны гадзіннік, віншаванні іх са святамі, аказанне пасільнай дапамогі.
развіццё творчасці, якая праяўляецца ў падрыхтоўцы яркіх мерапрыемстваў.
падтрымка вучнёўскай самадзейнасці і самакіравання, творчай ініцыятывы і накіраванне іх у патрэбнае рэчышча.
удзел класных кіраўнікоў у разнастайных школьных справах.
Пры планаванні розных мерапрыемстваў улічваюцца інтарэсы рабят, не забываючы аб тым, што кожны клас гэта ўжо атрад акцябрат, піянераў або ячэйка членаў БРСМ.
Рабятам нецікавыя сухія і сумныя пазаўрочныя мерапрыемствы. Яны мяркуюць адпачынак ад вучобы, каб хлопцы маглі не толькі атрымаць нейкія выхаваўчыя моманты, але і пацешыцца. Усе мерапрыемствы мы праводзім у гульнявой форме, у форме конкурсаў, брэйн-рынгаў, КВЗ-аў. Пасля заканчэння мерапрыемстваў хлопцы выпускаюць газеты, калажы і г.д.
Мы павінны навучыць нашых хлопцаў вучыцца і адпачываць годна, цікава і з карысцю для іх і для грамадства.
Роля захавання традыцый у грамадзянска-патрыятычным выхаванні
Патрыятычныя пачуцці закладваюцца ў працэсе жыцця і быцця чалавека, які знаходзіцца ў рамках канкрэтнага сацыякультурнага асяроддзя. Людзі з моманту нараджэння інстынктыўна, натуральна і незаўважна прывыкаюць да навакольнага асяроддзя, прыроды і культуры сваёй краіны, да побыту свайго народа. Таму базай фармавання патрыятызму з'яўляюцца глыбінныя пачуцці кахання і прыхільнасці да сваёй культуры, свайму народу, сваёй зямлі, успрыманыя ў якасці роднага натуральнага і звыклага асяроддзя пасялення чалавека.
Ужо ў дзіцячым садку дзеці праз фальклор і жывапіс знаёмяцца з жыццём і гісторыяй свайго народа. У беларускім фальклоры спалучаецца слова, музычны рытм напеўнасць. Фальклор з'яўляецца найбагацейшай крыніцай пазнавальнага і маральнага развіцця дзяцей. Мастацтва дапамагае ўспрымаць тое, чаго нельга непасрэдна назіраць у навакольным жыцці, яно развівае і выхоўвае пачуцці. Вялікае значэнне для патрыятычнага выхавання дзяцей мае іх актыўная разнастайная дзейнасць. Танцавальныя гульні, карагоды, святочныя гулянні даюць вялізнае поле для дзейнасці ў гэтым напрамку.
У фальклоры сабраны ўсё жыццё і гісторыя беларускага народа, звычаі і абрады нашых продкаў, якія сёння могуць шырока выкарыстоўвацца ў жыцці. З дапамогай традыцыйных фальклорных танцаў дзеці далучаюцца да культуры свайго народа. Элементы фальклору выкарыстоўваюцца на ўроках харэаграфіі. У пазаўрочны час дзеці наведваюць спектаклі, канцэрты, выступленні фальклорных калектываў. На прыкладзе народных звычаяў і абрадаў нашых продкаў на ўроках харэаграфіі мы паказваем, наколькі важная роля фальклору ў выхаванні цяперашняга пакалення. Каб выгадаваць годных людзей, неабходна выхоўваць іх патрыётамі, для таго каб выхаваць патрыятычнасць у сучасных дзецях, трэба з дзяцінства расказваць пра мінулае, пра гісторыю нашага краю. Народ, які забыўся сваю мову, гісторыю і звычаі, знікне без следа. Фальклор на ўроках харэаграфіі з'яўляецца найважнейшым спосабам не дапусціць
Дасягненне мэт грамадзянска-патрыятычнага выхавання павінна ажыццяўляцца праз узаемадзеянне школы, сям'і і соцыума, што садзейнічае фарміраванню ўстойлівых уяўленняў аб свеце, грамадстве, дзяржаве, асноўных правах і абавязках дзяцей і навучэнцаў, іх сацыяльных сувязях і адносінах.
У школе планаванне і арганізацыя грамадзянска-патрыятычнага выхавання ажыццяўляецца такім чынам, каб ідэйная накіраванасць, праблематыка, змест выхаваўчых мерапрыемстваў, інфармацыйных гадзін насілі апераджальны характар, садзейнічалі развіццю пазнавальных, інтэлектуальных, культурных патрэб навучэнцаў.
Цяпер вядзецца пошук новых тэхналогій стварэння спрыяльных умоў для сацыялізацыі вучняў, выхавання грамадзянскіх і патрыятычных пачуццяў.